Rock müzik ailesinin en güzide üyelerinden biridir “Punk Rock”. Fakat onu diğer rock türleri arasında bu farklı konuma yerleştiren unsur müzikal yapısı değil daha ziyade punk rock kültürünün felsefi temelleri bunların günlük hayata olan yansımalarıdır. 1960′lar ile 70′lerin başında şekillenen punk rock gelişim sürecini tamamladıktan sonra 1974 ve 1977 yılları arasında Amerika İngiltere ve Avusturalya’da “Ramones ****** Pistols The Clash” gruplar tarafından icra edilmeye başlandı.
Punk rock müzikal anlamda (tabi bu konu bakış açısına göre değişir) dinleyicisine muazzam bir enstrümantal yapı vaad etmiyordu. Öyleki İngiliz punk fanzini “Sideburns”ün 1976 yılına ait bir sayısında kullanılan başlık punk rock türünün müzikal yapısını en iyi şekilde ifade etmektedir: “İşte bir akor. Başka bir tane daha. İşte bir üçüncüsü. Şimdi bir grup kurun”. Bu başlıktan anlaşılacağı gibi punk rock’ın müzikal yapısı oldukça sade ve basit sisteme sahipti. Genel olarak power akorlar ve bare akorlar kullanılarak oluşturulan ritimler aşırı distorsiyon tonlarıyla birlikte iç gıcıklayıcı bir sound oluşturyordu. Bu basit sisteme ek olarak punk rock şarkılarında neredeyse hiç solo riff kullanılmaz veya oldukça az kullanılır ki bu riffler de kesinlikle komplike gitar teknikleri içermeyen basit ve bana göre biraz tatsız tuzsuz rifflerdir.
Bence bu noktada düşünülmesi gereken punk rock gruplarının benimsediği bu müzikal tarzın bir zorunluluk mu yoksa kendi kişisel tercihleri mi olduğudur. Punk dergisinin kurucusu John Holmstrom bu müziği tanımlarken şöyle diyor: “Punk rock müzikal açıdan fazla yeteneğe sahip olmayan fakat duygularını müzikle dışa vurmak isteyen insanların yaptığı müziktir”. Bu sözler punk rock’ın müzikal yapısının bir tercih meselesi mi yoksa bir zorunluluk mu olduğu konusunda bizlere ipuçları veriyor. Öte yandan punk rock’ın bu müzikal yapısı döneminin rock müzik anlayışının tamamen zıttıydı ve punk rock’ın felsefi temelleriyle örtüşür nitelikteydi. Bu açıdan bakıldığında da bu müzikal yapının bir tercih meselesi olduğu düşünülmelidir. Punk rock şarkılarıyla ilgili bir diğer özellik bu şarkıların oldukça kısa olmasıdır. Örneğin Ramones grubunun 1976 yılında çıkardığı ilk albümünde yer alan 14 parçanın büyük kısmının süreleri iki dakikanın altındadır. Vokaller ise genel olarak yüksek sesli haykırışlar çığlıklar biçimindedir.
Punk rock şarkılarında sözler genel anlamda ekonomik veya politik niteliklidir. Punk rock grupları içinde bulundukları dönemin koşullarına ekonomik ve politik gelişmelere seyirci kalmamış 70′li yılların ekonomik buhrarını ve dönemin dayatmacı politik zihniyetini eleştirmişlerdir. Sisteme karşı bir duruş içerisinde bulunmuşlardır.
Buraya kadar punk rock’ın müzikal yapısı ile ilgili temel noktaları açıklamaya çalıştım. Şimdi işin diğer yönüne yani punk rock kültürüne ve bu kültürün felsefi temellerine dair bazı ayrıntıları aktarmak istiyorum.
Öncelikle işe punk kelimesinin anlamıyla başlamak daha doğru olur sanırım. Punk sözlük anlamı olarak; çürümüş odun zırva saçmalık s…ktrib…ktan serseri hayta değersiz tip rahatsız hasta gangster çeteci kav kalitesiz gibi kullanımlara sahiptir. Şimdi bunlarda nereden çıktı diyebilirsiniz. Bu anlamlar punkçılar için sistemin onları ne hale getirdiğinin veya sistemin onlara bakışının ifadeleridir. Bu nedenledir ki punk kültürü ingiliz işçi sınıfının bir baltaya sap olamamış toplum dışı ve artık gözüyle bakılan genç kesimi içinde alevlenmiş ve gelişmiştir. Punk rock kendi üzerine yapıştırılan bu sıfatları kabul etmekle kendi eleştiri oklarını da yönlendirmiş olur. Dönemin ekonomik ve politik yapısının gençleri ne hale getirdiğinin yansıması ve punk rock kültürünün sisteme karşı ayaklanışı protestosu bu anlamlarda vücut bulur. Leg McNeil bir röportajında John Holmstrom’la birlikte çıkaracakları dergiye isim ararken yaptıkları bir dialogu anlatıyor ve burada sarfettiği şu cümleler farklı bir açılımıda beraberinde getiriyor: “…Niye punk demiyoruz?. Punk sevdiğimiz herşeyi temsil ediyordu: Kıyak yapmacıksız absürd komik ironik…”. Yani punk sözcüğü bir yandan punk rock kültürünün düzene karşı aykırı duruşunu temsil ederken bir yandan da onların sevdikleri benimsedikleri hayat tarzını yansıtıyordu. Punk sözcüğünün sözlük anlamı dışında “punk rock” içerisinde ilk kullanımı 22 Mart 1970 tarihinde “Chicago Tribune”de Ed Sanders’ın kendine ait bir albüm için kullandığı tanımlama ile gerçekleşmiştir. Dave Marsh punk rock kavramını kullanan ilk müzik eleştirmenidir.
Punk rock türünün en önemli dinamiği anarşizimdir. Punk rock için anarşist felsefenin müzik dünyası içinde vücud bulmuş şeklidir dersek sanırım yanılmış olmayız. Temel olarak anarşist felsefe tüm hiyerarşik otoriteleri reddeder. Devlet yapısı dini kurumlar ekonomik güç sınıfları ve babaerkil yapıda dahil olmak üzere anarşizmin karşı durduğu her otorite aynı zamanda punk rock için de hedef teşkil etmiştir. Punk rock ve punk varolan tüm otoriter rejimlere saldırmış ve şiddeti bu düzenleri yıkmak için yegane araç olarak görmüştür. ****** Pistols’ın “Gelecek Yok” sloganında da ifade ettiği gibi punk kültürü hali hazırda bulunan düzeni ortadan kaldırmayı amaçlarken yerine bir yenisini kurmayı da vaad etmemiştir. Punk rock kültürünün bu anarşist yapısı punk rock konserlerinden toplum içindeki yaşama kadar punkçıların büyük kısmı tarafından kabul görmüş ve uygulanmıştır.
Bu eleştirel yaklaşımdan nasibini alan bir diğer grupta 68 kuşağının çiçek çocukları hippilerdir. Punk rock hippileri beyinleri boşaltılmış ve uydulaştırılmış ********** türevi maddelerle zihinleri köreltilmiş kayıp bir kuşak olarak görür. Bu sebepledir ki punk rock genel olarak alkol ve ***** kullanımını reddeden bir tavır sergilemektedir. Birçok punk rock idolünün aşırı dozda uyuşturu ve intihar sebebiyle hayata veda ettiği düşünülürse bu durumu punk rock kültürü içindeki önemli çelişkilerden biri olarak ifade etmemi sanırım kimse yadırgamaz.
Punk kültüründen bahsederken punk giyim tarzından da söz etmek gerekir. Punkçının protest duruşu giyim tarzında da kendini gösterir. Punk tarzı giyim(her ne kadar zaman içinde kendisi bir moda halini alsada) tüm moda kalıplarına aykırıdır. Zincirler deriler parçalanmış kıyafetler farklı renklerde dikleştirilmiş saçlar bedene iliştirilmiş çengelli iğne kısacası genel kabuller dahilinde şekillenmiş giyim kavramına karşı görünen her kalıp punk giyim tarzının içeriğinde mevcuttur. Belki çok sıradan olacak ama punk modasının yaratıcısı olarak kabul edilen Vivien Westwood’un şu sözlerini aktarmadan punk modası bahsini kapatmak olmaz:
“…Onun giysilerini giymek için cesur olmanız gerekir. Sokakta yürürken tüm dikkatleri üzerinize çekeceksiniz. Bu tepkileri davet eden bir güç gösterisidir. Giysiler genellikle fikirleri sözlerden daha iyi anlatabilir. Bir kitap bir poster ya da broşür kadar yıkıcı bir silah olabilir. Otobüste yanınızda “Birleşik Krallık’ta Anarşi(Anarchy in the UK)” tişörtü ile oturan biri sizi anında rahatsız eder…”
Başta Ramones ****** Pistols ve The Clash olmak üzere 70′li yıllardan bugüne kadar birçok punk rock grubu kurulmuş ve bu gelişim sürecinin nihayetinde punk rock içinde belli başlı bazı alt türler ortaya çıkmıştır;
Anarcho-Punk
Art Punk
Chiristian Punk
Garage Punk
Glam Punk
******** Punk
Horror Punk
Nazi Punk
Oi!
Riot Grrrl
Skate Punk
Punk rock rock dünyası içindeki en aykırı hareketlerden biridir. Bu hareket sadece döneminin ekonomik ve politik buhran ortamına karşı değil aynı zamanda o yıllarda kapatalist düzenin en önemli kazanç kapılarından biri durumuna gelen rock müzik piyasasına da bir uyarı niteliğindedir. Bugün bile varlığı sürdüren punk rock ve punk kültürü rock tarihi içindeki en uzun soluklu alt kültürlerden biri olmuştur. Ne var ki 1980′lerin sonlarından itibaren punk kültürünün aykırı duruşu bir moda haline getirilmiş ve yozlaştırılmıştır. Punk sözcüğü 70′lerdeki muhalif yapısından arındırılarak bir moda terimi biçiminde kullanılmıştır. Punk kültürünün anarşist dürtüleri törpülenmiş ve punkçı uysallaştırılmıştır…